Agir berda kayê xwe da ber bayê. - Samani atese verdi, kendisi kenara çekildi.
Agir xwese lêari jê çêdibe. - Ates iyi de külü olmasa.
Aqlê sivik barê girane. - Hafif akil agir yüktür.
Asê dêhna bi xwe digere. - Delinin degirmeni kendi kendine çalisir.
Av bi bêjingê nayê civandin. - Elekle su toplanmaz.
Ava de seri; çi buhustek çi çar tili. - Basi asan su; ha bir karis olmus, ha dört parmak.

Ba ji tehtê çi dibe? - Yel kayadan ne götürür.
Ban qul be binban sile. - Dam delikse damdibi islaktir.
Baran disekine ga bi cil dike. - Yagmur durunca öküze çul örtüyor.
Behr bi devê kûçka heram nabe. - Deniz itin agziyla haram olmaz.
Bela tên serê mêra. - Bela yigidin basina gelir.
Bext nadim bi text. - Bahti tahta degismem.
Bi desta berda bi linga bidû gerya. - Elini birakti, ayagi ile ardina düstü.
Bi dinyê bisêwir bi aqlê xwe bik. - Dünyaya danis, aklina göre yap.
Bila avis be kengi dizê bila bizê. - Gebe olsun da ne zaman dogurursa dogursun.
Bila cwangê rokê bim, ne çêleka sed roji bim. - Bir günün bogasi olayim, yüz günün inegi olmayayim.
Bila dilê mi bi dil be bila tûrê kirasê mû li mi be. - Gönlüm hos olsun da varsin giysim kildan olsun.
Bila hespê çê be bila bê nal be. - İyi at olsun da varsin nali olmasin.
Bila rû bêse zik ne êse. - Yüz acisin, karin agrimasin.
Birindar bi birina xwe zane. - Yarali yarasini bilir.

Bi xweziya dest nagihê baqê keziya. - Keske ile eller saç örgüsü demetine yetismez.

Carna mirov ji yarê diya xwere dibê yabo. - Gün olur insan anasinin dostuna baba der.

Çavê derigirtiya li ê derivekiryaye. - Kapisi kapali olanin gözü kapisi açik olandadir.
Çêlikê mara bê jahr nabin. - Yilanin yavrusu zehirsiz olmaz.
Çira ji korare def ji kerare bêfêdeye. - Çiranin köre, davulun sagira yarari yoktur.
Çû dermanê mizê gû lê esiri. - Sidik ilacina gitti kabiz oldu.         Dara xweziya sin nabe. - Keskenin agaci yesermez.
Darê ji bini nebir. - Agaci kökünden kesme.
Deryê xerata bi bena girêdayiye. - Marangozun kapisi iple baglidir. Deryê xwe bigir ciranê xwe siz dernex. - Kapini kapa, komsunuhirsizçikarma.Destê xebiti li ser zikê têre. - Çalisan el tok karnin üstündedir.
Destkê bivir ne ji darê be dar nakeve. - Baltanin sapi agaçtan olmazsa agaç devrilmez.
Dev dixwe rû fedi dike. - Agiz yer yüz utanir.
Dêhn ne dêhnin; ê ji wan bawer dikin dêhnin. - Deliler deli degil onlara inananlar delidir.
Dê û dotê serkirin, bêaqila bawer kirin. - Ana kiz kavga ettiler, akilsizlar inandi.
Dibêjin tu li rê qede û bele li rê. - Derler ki sen yola çikinca kaza bela birlikte yola çikar.
Dikana Bekiro; du qalib sabûn û çar torbe xwê. - Bekir'in dükkani; iki kalip sabun, dört torba tuz.
Dilê sivên bixwaze kare ji nêri sir derxe. - Çobanin gönlü isterse tekeden süt çikarir.
Dilê tirsonek sênga gewr nabine. - Korkak yürekli ak gögsü göremez.
Dinya guleke, bêhn bike û bide hevalê xwe. - Dünya bir güldür, kokla ve arkadasina ver.
Dinya li dinyê; çavê gur li mihê. - Dünya durdukça kurdun gözü koyundadir.
Dit ezim nedit dizim. - Gördüyse benim, görmediyse hirsizim.
Dûjminê te gêrikek be ji disa hesabê xwe bike. - Düsmanin bir karinca bile olsa önlemini al.
Dûr bi nure. - Uzak isiklidir.

Eger xêr bê welatekiwê bigihije hemi cihê welât. - Eger bir ülkeye iyilik gelirse ülkenin her yerine ulasir.
Erd birinc be, av rûn be, ku xwedi tunebe zû xelas dibe. - Yer pirinç olsa, su da yag, sahibi yoksa tez biter.
Eyarê bênamûsa firehe. - Namussuzun postu genistir.
Ez çi dibêjim bilûra mi çi dibêje. - Ben ne diyorum kavalim ne çaliyor.
Ez ezim tu tuye. - Ben benim sen sensin.
Ez hêdi dimesim bela dighê mi, ez zû dimesimez dighêm bela. - Yavas yürüyorum bela bana yetisiyor, hizli yürüyorum ben belaya yetisiyorum.

Ê dizya hingiv bike wê mês pêvedin. - Bal hirsizini ari sokar.
Ê jinê berde li paniyê nanêre. - Kariyi bosayan ardindan bakmaz.
Ê ne di serde be sêre. - Kavgada olmayan aslan kesilir.

Ê rabe cihê wi, ê bimre jina wi dimine. - Kalkanin yeri, ölenin karisi kalir.
Ês hat Sam'ê, ecelhati mirin. - Bulasici hastalik Sam'dan geldi, eceli gelenler öldü.

Fala qereçiya lihev derdikeve. - Çingenenin fali birdir, atar tutturur.
Feqir çûn xwe daliqinin ditin ku dewlemend li ba dibin. - Fakir kendini asmaya gitti, zenginlerin ipte sallandiklarini gördü.

Galgala ket nav dev û dirana, wê bigere li bajar û saristana. - Agiz ve diserin arasina düsen söz, kentleri memleketleri dolasir.
Giha dibin kevirde namine. - Tasin altinda ot kalmaz.
Gotna rast bi mirov ne xwes tê. - Dogru söz insana hos gelmez.
Gul ew gul bû baran ji lê hat sil bû. - Gül gül degildi, yagmur yagdi mahvoldu.
Gur dikujin qijak dixun. - Kurt öldürür karga yer.

Ha kevir li cer ket ha cer li kevir ket. - Ha tas testiye degmis ha testi tasa.
Hechecikê silava li hecêk. - Ey kirlangiç hacca selam söyle.
Hemi çêlek tên dotin, hemi gotin nayên gotin. - Her inek sagilir, her söz söylenmez.
Hem ji dêrê bû hem ji ji mizgeftê. - Hem kiliseden oldu hem de camiden.
Hem serê xwe diskine hem ji xercê xwe dide. - Hem basini kirdiriyor, hem de vergisini ödüyor.
Here miletan, bigre adetan. - Uluslara git, gelenekler ögren.
Her giha li ser koka xwe sin tê. - Her ot kendi kökü üzerinde yeserir.
Her kezizerek simbêlsorek li himbere. - Her sari örgülünün yanibasinda bir kaytan biyikli vardir.
Her tist ji ziravi mirov ji stûri diqete. - Her sey incelikten, insan kabaliktan kopar.
Heta mi xwe naskir mal li xwe xelas kir. - Kendimi taniyincaya kadar malimi bitirdim.
Hevalê bêje "heval heval" mede dû. - "Arkadas arkadas" diyen arkadasin ardindan gitme.
Heyfa ciwaniyê piri li pêye. - Yazik gençlige, yaslilik ardindan geliyor.
Heywana tu bigerini wê erzan bibe. - Gezdirdigin hayvan ucuz olur.
Hin dikin hin dixwun. - Kimi yapar kimi yer.
Hingivê debeye di eyarê kâçikdaye. - Süzme baldir ama it postu içindedir.
Hûrik hûrik dagir tûrik. - Ufak ufak doldur dagarcigini.

Ji hirçkê du eyar dernayê. - Bir ayidan iki post çikmaz.
Jin kelehe mêr girtiye. - Kadin kaledir erkek tutsaktir.
Ji pira pir diçe ji hindika hindik. - Çoktan çok gider, azdan az.
Ji rovi fenektir tune ji eyarê wi pirtir tune. - Tilkiden kurnaz yoktur, derisinden de çok yoktur.
Ji xelkêre masigiro ji xwere kwêsigiro. - Elaleme balikçi kendine kaplumbagaci. Kanya ku tu avê jê vexwi kevra navêjyê. - Su içtigin kaynaga tas atma.
Karê ne ji mire bayê wê di ser mire. - Benim olmayan isin yeli üzerimden geçsin.
Keçkê bêbav çiyayê bêav. - Babasiz kiz susuz dag gibidir.
Keda helal dibe mû naqete, keda haram bibe weris ji diqete. - Helal ekmek kil olsa kopmaz, haram ekmek halat da olsa kopar.
Kerê miri ji gur natirse. - Ölmüs esek kurttan korkmaz.
Kes nakeve gora kesi. - Kimse kimsenin mezarina girmez.
Ku kela sorbê çû buhayê heskê pere nake. - Çorba tasarsa kepçenin degeri para etmez.
Kumê rasta tim qetyayiye. - Dogru kisinin külahi hep yirtiktir.
Kurmê siri heta piri. - Ana sütündeki kurt ölüme kadar.
Ku te girt bermede ku te berda bi dû nekeve. - Tuttunsa birakma, biraktinsa ardina düsme.
Kûçik ji kê bitirse bi wi ali direye. - Köpek korktugu yana havlar.

Lê kaliyê lê koriyê; mirin çêtireji feqiriyê. - Ah yaslilik ah körlük; ölüm yoksulluktan iyidir.
Li bejnê neri bi zêra kirî, laçek rakir kertkê guri. - Boyuna posuna bakti altinla aldi, örtüsünü kaldirdi kel çikti.
Li kerê mirî digere ku nala jêke. - Ölmüs esek ariyor ki nalini kopara.

Mala me li çoyê meye; çoyê me li ser milê meye. - Evimiz sopamizda, sopamiz omzumuzun üstündedir.
Malê axê diçe canê xulêm dêse. - Aganin mali gider usagin cani yanar.
Malê çamêrki û xesiski wek hev dire. - Cömerdin maliyla cimrinin mali ayni oranda harcanir.
Mal li ser malê nabe. - Ev üstünde ev olmaz.
Mal mala teye lê bi alyê firaxa nere. - Ev evindir ancak mutfak tarafina gitme.

Meger li newala nebin xeyala. - Vadilerde dolasma, kabus görme.
Mêja Kurmanca ne ibadete, adete. - Kürt'ün namazi ibadet degil adettir.
Mêrê qels du cara ser dixwaze. - Güçsüz adam iki kez kavga ister.
Mirin mirine xirexir çiye? - Ölüm ölümdür, hirilti nedir?
Miriska bigere wê lingê wê bi zelq be. - Gezen tavugun ayaginda pislik olur.
Mirov bi carkê qûnek nabe. - Bir seferle ibne olunmaz.
Mirov xwe bi destê xwe ne xurine xura mirov naskê. - İnsan kendini kendi

eliyle kasimazsa kasintisi geçmez.

Nabêjin kê kir; dibêjin kê got. - Kim yapti demezler kim söyledi derler.
Nan û pivaz hebe nexwesi çavresiye. - Ekmek ve sogan olursa hastalik çekememezliktir.
Navê gur derketiye; rovi dinya xera kir. - Kurdun adi çikmis; tilki dünyayi yikti.
Ne dujminê xeraba bin; dujminê xerabiyê bin. - Kötülerin düsmani degil kötülügün düsmani olun.
Ne fene, ev çi dar û bene? - Tuzak degilse, bu ne degnek ve iptir?
Ne xwar ne da hevala, geni kir avêt newala. - Ne yedi ne arkadaslara verdi, kokuttu vadilere atti.
Nivista bê tist, xwedyê xwe kust. - Ücretsiz muska sahibini öldürdü.

Pisik ne li male misk Evdirrehman'e. - Kedi evde olmayinca fare Abdurrahman kesilir.
Pivaz, çi sor çi sipi. - Sogan, ha kirmizi ha beyaz.

Qantir nazê xwê sin nayê. - Katir dogurmaz, tuz yesermez.
Qedrê gulê çi zane; kelbes divê kerê res. - Gülün degerini ne bilir; devedikeni ister kara esek.
Qûna wê qûna miriskêye hêkê qaza dike. - Götü tavuk götüdür kaz yumurtasi yumurtluyor.

Reng rengin, sor bi dengin. - Renk renktir, kirmizi ünlüdür.
Rûyê res ne hewci teniyêye. - Kara yüze is gerekmez.

Serê du berana di beroskêde nakela. - İki koçun basi bir tencerede kaynamaz.
Sê wêne dost hene: Nano, gano, cano. - Üç türlü dost vardir: yiyici, irz düsmani, candan dost.
Simbêl bi pisika ji heye. - Biyik kedide de vardir.

Sahdê rovi terya wiye. - Tilkinin tanigi kuyrugudur.
Seb û sekir çûn Diyarbekir, sekir rûnist deng nekir, seb rabû pesnê xwe kir. - Sap ile seker Diyarbakir'a gittiler, seker sustu oturdu, sap kalkti kendini övdü.
Serê sibehê ji xêra êvarê çêtire. - Sabahin kavgasi aksamin hayrindan iyidir.
Seva res keleha mêraye. - Kara gece yigidin kalesidir.
Seytên gotiye "ê li xwe bi heyire ez di winim." - Seytan, "Sasirip kalani edeyim." demis.
Sêr sêre; çi jine çi mêre. - Aslan aslandir; ha disidir ha erkek.
Sikefta sed pez heryê wê sed û yek pez ji heryê. - Yüz koyunun sigdigi yere yüzbir koyun da sigar.
Sûr kalanê xwe nabire. - Kiliç kinini kesmez.

Ta bi ta dibe rih. - Kil be kil sakal olur.
Taji bi zorê nare nêçirê. - Tazi zorla ava gitmez.
Teyrê ku gost dixwun nikilxwarin. - Et yiyen kartallar egri gagali olur.
Timayi birakuje. - Tamah kardes öldürendir.
Tirsa gur ji baranê heba wê ji xwere kulavek çêkra. - Kurdun yagmurdan korkusu olsaydi kendine bir aba yapardi.
Tu bi hiriba tê li nav keri ba. - Yapagili olsaydin sürü arasinda olurdun.
Tu cehnemê nebini buhust bi te xwes nabe. - Cehennemi görmezsen cennet sana tatli olmaz.
Tu çi têxi kewarê wê ew bê xwarê. - Dolaba ne koyarsan onu alirsin.

War ew ware lê bihar ne ew bihare. - Yer ayni yer ama bahar ayni bahar degil.
Wê ev hevira hin gelek avê hiline. - Bu hamur daha çok su kaldirir.

Xeber çekê jinêye. - Küfür kadinin silahidir.
Xeta xwar ji gayê pire. - Egri çizgi yasli öküzdendir.
Xwedê ji yekire xera bike diranê wi di pelûlê de diskê. - Allah birisinin isini bozarsa disi sütlaçta kirilir.
Xwedyê xêra dibe evdalê ber dêra. - İyilik sahibi kilisenin hizmetçisi olur.
Xwestek û kodik bi sûnde? - Dilencilik ve utangaçlik olmaz.
Xilt çiqas axê bikole bi serê xwe dadike. - Köstebek ne kadar topragi kazarsa basina döker.

Ya nare as ya ji dire asvan dikuje. - Ya degirmene gitmiyor ya da gidip degirmenciyi öldürüyor.
Yarê diya mi yek ba minê bi dendikê bihiva bi xwedi bikra. - Anamin dostu bir tane olsaydi onu bademiçiyle beslerdim.
Yek ta nabe du ta tê ranabe. - Bir iplik olmuyor, iki iplik geçmiyor.

Zikê zaroka tijeye lê zimanê wan nagere. - Çocuklarin karinlari söz doludur ama dilleri dönmez.
Zimanê dirêj darkukê serê xwedyê xwe ye. - Uzun dil sahibinin basina agaçkakandir.
Zor gêzerê radike. - Zor, havucu kökünden çikarir.